Zorgbeveiliger

Zorgbeveiliger op de afdeling

Een bezoeker van het ziekenhuis vertoont grensoverschrijdend gedrag en heeft al meerdere malen een waarschuwing van de verpleegkundige genegeerd. Ook aan het verzoek om de afdeling te verlaten wordt door de bezoeker geen gehoor gegeven. Zodra de ingeseinde beveiliger op de afdeling verschijnt, verwachten de zorgmedewerkers dat de bezoeker naar buiten gewerkt wordt (desnoods met harde hand). Tot verbazing van de verpleegkundigen vraagt de beveiliger aan de bezoeker wat er aan de hand is en toont begrip voor diens situatie. En dat is de eerste logische stap in het de-escalatieproces. Maar het voelt voor het zorgpersoneel heel vervelend dat de bezoeker niet direct ‘gestraft wordt’ voor grensoverschrijdend gedrag.

Ontslag uit ziekenhuis

Een patiënt is uitbehandeld en krijgt ontslag van behandeling in het ziekenhuis. Het is de bedoeling dat het verdere herstel thuis gaat plaatsvinden. De meeste mensen willen graag naar huis. Maar er zijn ook mensen die ‘ziektewinst’ hebben omdat ze bijvoorbeeld alleenstaand zijn. En andere mensen hebben helemaal geen thuis. Hoe krijg je die persoon met zachte hand weg? Wetende dat de patiënt een onmogelijke situatie tegemoet gaat.

In afwachting op crisismaatregel

Een patiënt met een psychose wil naar buiten. De SEH arts vraagt een crisismaatregel aan omdat hij de kans groot acht dat de patiënt een gevaar voor zichzelf is. Voordat de burgemeester een besluit kan nemen, moet een psychiater een medische verklaring opstellen om aan te tonen dat verplichte zorg noodzakelijk is. De arts van de afdeling geeft de beveiliging de instructie om de patiënt ‘binnen’ te houden. Maar de wettelijke grond ontbreekt totdat de burgemeester de crisismaatregel afgeeft. In de praktijk loopt de wachttijd op tot 3 uur. Dan zit je daar als beveiliger met de patiënt in een ruimte. Patiënt wordt ongeduldig, en de beveiliger moet zijn eigen ongeduld verbergen. En nu maar hopen dat het niet uit de hand loopt.

Dilemma’s zorgbeveiliger

Professioneel handelen, een andere pet op, je uniform aantrekken, het zijn uitdrukkingen die er bij medewerkers op aandringen om de knop om te zetten. Daarbij wordt vaak aangenomen dat je werk en privé kunt scheiden. Het is onmogelijk om je eigen karaktertrekken en gewoontes thuis te laten zodra je aan het werk gaat. Het is enkel mogelijk om kwaliteiten naar de voorgrond te brengen wanneer je professioneel handelt. Naast een professional ben je ook mens, dit is onafscheidelijk. Hieronder een aantal voorbeelden waarbij er een intern conflict kan ontstaan:

• Iemand wegsturen die geen ‘thuis’ heeft.
• Aangifte doen bij de politie betekent dat je collega er de komende uren alleen voor staat.
• Zelf geraakt worden omdat je zelf ouder van een kind bent of ervaringen hebt met een bepaalde aandoening.
• De wetenschap dat een collega de patiënt heeft laten escaleren door een onhandige benadering. En uiteindelijk moet de beveiliging het opknappen.
• Urgente situaties vragen om een daadkrachtige aanpak. Maar er bestaan veel grijze gebieden waarbij er onduidelijkheid is over de wetgeving. Fysiek ingrijpen is een uiterst redmiddel.
• Wanneer is er sprake van ernstig nadeel? Dit is een overweging om onvrijwillige zorg op te leggen.

Onberekenbaar gedrag van patiënten

In een situatie waarbij een patiënt minder goed bereikbaar is, ligt escalatie op de loer. Er wordt langs elkaar heen gepraat omdat de zorgprofessional ‘hier’ is, en de patiënt is ‘ergens anders’. Het probleem van het niet snel onder controle krijgen van de situatie, is dat anderen ook fysiek gevaar kunnen lopen. Zeker wanneer er wapens of brandbare stoffen aanwezig zijn. Met de-escalerende vaardigheden zoals begrip tonen en begrenzen kom je tekort. Degene die intervenieert heeft een heel goed beeld van zichzelf nodig. Je moet je bewust zijn van hoe je overkomt op een patiënt die verward gedrag vertoont. We hebben het hier over een crisisinterventie.

Crisiscommunicatie

Zoals eerder gezegd gaat een zorgbeveiliger in de rol van crisiscommunicator heel bewust interventies inzetten, aansluitend bij fases die zich voordoen. Bij beschadigend gedrag volgt een grens. Begrip is op zijn plek bij wanhoop. En als de crisiscommunicator zelf een fout maakt, dan worden verontschuldigingen aangeboden. De algemene aandachtspunten staan hieronder op een rijtje. Het zijn allemaal open deuren. De kunst is om het toe te passen onder hoge spanning.
Contactfase
Aankondigen: acties verbaal begeleiden, zeg wat je doet
Gelijkwaardige houding aannemen (bv. op dezelfde ooghoogte) en afstand houden
Voorstellen: naam en rol bekendmaken
Gespreksfase
Open handen (ongewapend)
Toestemming vragen (bv. ‘Mag ik dichterbij komen?’)
Luisteren, blijkt uit (bv. Letterlijk herhalen wat de ander zegt)
Relatie aangaan
Rust creëren (bv. Omstanders laten vertrekken)
Samen benadrukken in taalgebruik (bv. ‘Jij en ik’ ‘Wij’ ‘Ons’)
Ondersteuning aanbieden (bv. dorst, honger, stoel)
Betrouwbaarheid aantonen (bv. doe wat je eerder beloofd hebt)
Belonen bij medewerking

Vroegsignalering door zorgbeveiliger

Een veelgehoorde waarneming is dat patiënten explosief gedrag vertonen: ‘Hij ging van 0 naar 100 in 2 seconden.’ Dit is zelden het geval. De spanning ontstaat in een eerder stadium, het hoge niveau (80) was al bereikt. Dus de zorgprofessional of beveiliger is getuige geweest van de laatste versnelling van 80 naar 100, en dat gebeurde in 2 seconden. Door voorafgaande negatieve ervaringen ervaart de patiënt nu acute stress. Het ontbreken van veiligheid zorgt voor nog meer spanning. Uiteindelijk wordt de zorgbeveiliger met een situatie geconfronteerd die al veel eerder de juiste aandacht nodig had.

In een ideale situatie krijgt een gespannen persoon al bij de voordeur ondersteuning. De beveiligingsmethodiek Predictive Profiling is gericht op het ontdekken van mensen met criminele plannen. De basisvaardigheden zijn hetzelfde als bij het waarnemen van emotioneel gedrag, potentieel gevaarlijk gedrag of verwarde personen. Is het een mogelijkheid dat het team beveiliging meer inzet op vroegsignalering en vroege interventies? Om daarmee escalaties te voorkomen.

Onduidelijkheid over wettelijke kaders bij fysiek ingrijpen

Een zorgbeveiliger wil weten dat hij juist handelt. Door onduidelijkheid kan er een handelingsverlegenheid ontstaan omdat de medewerker juridisch aansprakelijk kan worden gesteld. Artikel 41 (noodweer) in het Wetboek van Strafrecht beschrijft de noodzakelijke verdediging tegen een fysieke aanval. Op basis van dit artikel kan je vaak een fysieke interventie (defensief, verdedigend) wel verantwoorden. In Nederland hebben alleen opsporingsambtenaren geweldsbevoegdheid. Dit betekent dat het voor burgers niet is toegestaan om zomaar iemand beet te pakken of om een paar klappen uit te delen.

Veilig Fysiek Ingrijpen

Wanneer er op basis van noodzakelijkheid (noodweer of ernstig nadeel) fysiek mag worden ingegrepen, kom je automatisch bij het volgende dilemma: Hoe zet ik een fysieke interventie op een juiste en veilige manier in? In de handreiking veilig fysiek ingrijpen staat benoemd dat een goed veiligheidsbeleid voorziet in het op maat toespitsen van trainingen. Uitsluitend in terugkerende bijeenkomsten, begeleid door een professional uit het werkveld, kunnen medewerkers hun fysieke vaardigheden aanscherpen. Steekwoorden hierbij zijn: minimum aan kracht, zonder pijnprikkels, persoonlijke veiligheidstechnieken, beheersingstechnieken en herstel van de relatie met de patiënt.

Aangifte doen bij de politie

In Nederland zijn er 2 opties om een voorval bij de politie onder de aandacht te brengen: een melding doen of aangifte doen. Bijna iedereen weet dat de melding een minder zwaar middel is. Maar wat is nu het verschil?

Een melding maken

Elke situatie waarvan de politie op de hoogte zou moeten zijn, kan gemeld worden. Zaken zoals overlast, verdacht gedrag, schades en veiligheidsincidenten kunnen bij de politie gemeld worden. Vervolgens wordt er een notitie gemaakt van het voorval en dit wordt gekoppeld aan een persoon, een bedrijf of een pand. En verder gebeurt er niets mee. De functie is vooral dossiervorming. Bijvoorbeeld: Bij een woning liggen er gebroken bierflessen op de stoep. De restanten van een bijeenkomst van de vorige avond met harde muziek en geschreeuw. Het ‘feestje’ is geëindigd met een schermutseling waarbij klappen zijn gevallen. Verder heeft er niemand aangifte gedaan, en omwonenden hebben niet gezien wat er precies gebeurd is. Een oplettende buurman gaat wel naar het politiebureau om te melden wat hij heeft gehoord.

Aangifte doen

Je kunt enkel aangifte doen van strafbare feiten (WvSr). Als het niet in het wetboek van strafrecht staat, kan er geen vervolging plaatsvinden. Een feit zoals ‘bedreiging’ wordt vaak aangegeven, maar vaak is het bewijs te dun om tot vervolging over te gaan. ‘Ik weet waar je woont.’ Komt heel bedreigend over, het is echter nog geen expliciete bedreiging. Een inbraak of illegaal chemisch afval lozen zijn doorgaans eenvoudiger hard te maken. Het neemt niet weg dat het belangrijk is om aangifte te doen van belediging, bedreiging en mishandeling. Voorbeeld: Op een verpleegafdeling in een grootstedelijk ziekenhuis is de partner van een patiënt het niet eens met de behandeling van zijn vrouw. Tijdens een escalatie deelt hij een duw en een schop uit aan een verpleegkundige. De zorgcoördinator doet aangifte van mishandeling en legt de betreffende dader een ziekenhuisverbod op.

Vervolging door het openbaar ministerie

Wanneer de bovengenoemde partner, tegen het aangezegde ziekenhuis verbod, toch het gebouw betreedt, pleegt hij een strafbaar feit: lokaalvredebreuk. Bij het inschakelen van de politie komt er een stapelingseffect in actie. Bij het bestuderen van het dossier van de dader komen eerdere meldingen en aangiftes naar boven. En als dan blijkt dat de dader overlast veroorzaakt en regelmatig gewelddadig is in huiselijke kring, dan heeft het OM een sterkere zaak. Nu is er een grote kans dat hij vervolgd wordt voor mishandeling van een verpleegkundige en lokaalvredebreuk.

Vereenvoudigd aangifte doen

Er lopen pilots om het proces rondom het doen van aangifte eenvoudiger en sneller te maken. Op dit moment is het noodzakelijk om het politiebureau te bezoeken om een mishandeling aan te geven. Luister voor meer informatie over dit onderwerp de podcast van VWS.